Minimalna emerytura po jednej składce w Polsce. Konfederacja chce to zmienić, ale ZUS to większy problem

18 września posłowie Konfederacji, razem z posłami Demokracji Bezpośredniej, złożyli w Sejmie projekt zmiany zasad dopłaty do minimalnej emerytury. Projekt dodaje trzeci warunek: zwaloryzowane składki na koncie w ZUS muszą wynosić co najmniej 25-krotność minimalnego wynagrodzenia. Przy płacy minimalnej 4806 zł to 120 150 zł. Żeby zrozumieć, po co ta zmiana, trzeba najpierw zobaczyć, jak dopłata działa dziś.

Jak to działa dziś: jedna składka i cudzy staż

Dopłata do minimalnej emerytury ma dziś trzy warunki: staż co najmniej 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn, osiągnięty wiek emerytalny i zamieszkanie w Polsce. Kluczowe jest to, że staż nie musi być wypracowany w Polsce. Polska ma z kilkoma państwami dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym, na podstawie których przy ustalaniu minimalnej emerytury sumuje się okresy pracy w obu krajach. Jedną z nich jest umowa polsko-ukraińska z 2012 roku.

W praktyce wygląda to tak. Obywatel Ukrainy przepracował 25 lat w swoim kraju, przyjechał do Polski, zapłacił tu choćby jedną składkę i tu mieszka. Ta jedna składka otwiera mu prawo do polskiej emerytury, wyliczonej proporcjonalnie, czyli w groszach. A potem działa mechanizm, który opisał rzecznik ZUS Wojciech Ściwiarski: jeśli wyliczona kwota jest niższa od emerytury minimalnej, ZUS podwyższa ją w formie dopłaty. Najniższa emerytura wynosi od marca 2026 roku 1978,49 zł brutto. Różnicę między groszami a tą kwotą pokrywa polski system.

Skala nie jest dziś ogromna. Według danych ZUS dopłaty dla wszystkich cudzoziemców kosztowały w 2025 roku 123,5 mln zł, z czego 29,8 mln zł trafiło do obywateli Ukrainy. W lipcu 2026 roku z dopłaty korzystało ok. 13,1 tys. cudzoziemców, w tym ok. 1,5 tys. obywateli Ukrainy. Prezes ZUS mówił też, że urząd sprawdza, czy uprawnieni naprawdę mieszkają w Polsce, i w 2026 roku wstrzymał ok. 260 dopłat. Ale zasada jest prosta i to ona się liczy: dopłata do minimum to pieniądze polskich podatników, a nie coś, co ktoś sobie w Polsce odłożył.

Co zmienia projekt Konfederacji

Projekt dokłada warunek, który patrzy na to, ile ktoś naprawdę wpłacił do polskiego systemu. To właściwy kierunek. W migracji liczy się to, czy ktoś pracuje i wzmacnia Polskę, a nie to, czy spełnia formalny warunek dzięki umowie międzynarodowej. Dopłata powinna trafiać do tych, którzy przez lata płacili składki tutaj.

Prezes ZUS Liwiusz Laska zwrócił w Polsat News uwagę na brzmienie przepisu. "W projekcie ustawy zabrakło dwóch słów" - mówił według relacji Wprost. Jego zdaniem, gdyby warunek dotyczył kapitału początkowego i składek, wyłączyłby 96 do 98 proc. obywateli Ukrainy i tylko 5 proc. Polaków. Przy obecnej wersji istnieje według niego ryzyko, że dopłatę straciłoby także ok. 90 proc. obywateli polskich, którzy ją dziś dostają. To wskazówka, jak projekt dopracować w Sejmie, a nie powód, żeby go wyrzucić do kosza. Kierunek jest dobry, a brzmienie da się poprawić, dopisując kapitał początkowy.

Mała korekta, zły kurs

Powiedzmy sobie wprost: nawet po tej zmianie problem polskich emerytur zostaje. Dopłaty dla cudzoziemców to 123,5 mln zł rocznie, drobna pozycja w całym systemie emerytalnym. ZUS to obietnica bez pokrycia, którą spłacają kolejne pokolenia, a przy spadającej liczbie urodzeń ta piramida będzie tylko coraz bardziej chwiejna. Projekt Konfederacji zamyka jedną furtkę i warto go poprzeć. Ale to drobna korekta na statku, który płynie w złą stronę. Prawdziwa rozmowa o emeryturach zacznie się dopiero wtedy, kiedy ktoś odważy się powiedzieć, że państwowy monopol emerytalny nie dowiezie tego, co obiecuje.

Źródła

• Wprost: dopłata do emerytur minimalnych, wypowiedź prezesa ZUS
• Interia: padła propozycja zmian w emeryturach
• Demagog: minimalna emerytura dla Ukraińca po jednym dniu pracy, wyjaśnienia ZUS
• Dziennik Gazeta Prawna: dopłata do minimalnej emerytury z uwzględnieniem ukraińskiego stażu
• Money.pl: emerytury z ZUS dla Ukraińców i Białorusinów, wystarczy jedna składka
• Infor: emerytury z ZUS dla obywateli Ukrainy, wyjaśnienia ZUS