Powiedzmy sobie wprost: jakby głosowali Szwedzi, wygrałaby prawica. Ale głosowali obywatele Szwecji, nie Szwedzi, i wygrała lewica. W wyborach do szwedzkiego parlamentu, Riksdagu, lewica zdobyła 176 mandatów, prawica 173. Krąży wyliczenie, powtarzane w mediach za komentatorami politycznymi — nie jest to oficjalna dana szwedzkiego urzędu statystycznego i nie znam jego metodologii — według którego, gdyby liczyć wyłącznie głosy osób, które nie zostały obywatelami Szwecji w ostatnich pięciu latach na starych, luźnych zasadach, wynik byłby odwrotny: 181 do 168 dla prawicy. Około trzydziestu tysięcy głosów przechyliło wybory, a wśród nowych obywateli, według tych samych, niepotwierdzonych oficjalnie szacunków, około 70% zagłosowało na lewicę, 30% na prawicę. To nie jest kwestia pochodzenia. To jest kwestia tego, że ci ludzie zostali obywatelami po pięciu latach pobytu, nie zdając żadnego testu z języka, historii ani kultury, bo w starym systemie taki test w ogóle nie istniał. Formalnie są obywatelami Szwecji. Nie musieli zdać egzaminu z tego, czym Szwecja jest.
Winny nie jest imigrant, winny jest system, który go wpuścił bez warunków
Rząd, który miał to zablokować, sam się nazywał prawicowym. Ulf Kristersson doszedł do władzy w 2022 roku z obietnicą zaostrzenia polityki migracyjnej. Przez większość kadencji nic w tym zakresie nie zmienił. Przez ten czas wydano 200 tysięcy obywatelstw na zasadach, które minister do spraw migracji Johan Forssell sam podsumował później wprost: obywatelstwo dawało się dostać niemal bez wymogów, nie znając ani słowa po szwedzku. Zmianę, osiem lat pobytu zamiast pięciu, wymóg własnego dochodu, brak korzystania z socjalu, egzamin z języka i wiedzy o społeczeństwie, wprowadzono dopiero szóstego czerwca. Za późno, żeby uratować wybory. To nie jest opowieść o złych migrantach. To jest opowieść o rządzie, który obiecał twardą politykę i przez lata jej nie wdrożył, aż sam padł ofiarą własnego zaniechania.
Polska ma trzy lata na papierze i czternaście w praktyce
W Polsce formalnie obywatelstwo można uzyskać po trzech latach pobytu na zezwoleniu na pobyt stały lub statusie rezydenta długoterminowego UE, z certyfikatem znajomości polskiego na poziomie B1. Ale to nie są trzy lata liczone od przyjazdu do Polski, to ostatni etap dłuższej drogi. Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu policzyło, że cała ścieżka trwa realnie od ośmiu do czternastu i pół roku. Egzaminu z historii dziś nie ma, to element, który dopiero proponuje resort spraw wewnętrznych w zapowiadanym projekcie, obok wydłużenia do ośmiu lat i zakazu korzystania z socjalu przez cały okres oczekiwania. Właśnie ten drugi warunek to nasza własna, już dziś istniejąca luka: nadanie obywatelstwa nie jest dziś uzależnione od tego, czy dana osoba pracuje, czy żyje z polskiego socjalu. To dokładnie ten sam mechanizm, który w Szwecji kosztował rząd władzę, tylko u nas jeszcze nieujawniony w wynikach żadnych wyborów. Warto dodać ten warunek już teraz, w toczącej się dziś debacie o nowelizacji ustawy, a nie po fakcie, tak jak zrobił to szwedzki rząd.
Prawdziwe ryzyko nie czeka czternastu lat, tylko jeden dzień
Jest jednak różnica między Polską a Szwecją, o której trzeba mówić głośno. Obywatel Unii Europejskiej ma prawo głosować, i kandydować, w wyborach do rady gminy oraz na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a także w wyborach do Parlamentu Europejskiego, niezależnie od tego, jakim krajem Unii jest obywatelem. Nie dotyczy to rady powiatu ani sejmiku województwa, tam prawo głosu ma wyłącznie obywatel Polski. Jeżeli Ukraina wejdzie do Unii, 1,55 miliona mieszkających w Polsce Ukraińców dostanie prawo głosu i kandydowania na poziomie gminy i europarlamentu z dnia na dzień, bez przechodzenia jakiejkolwiek polskiej ścieżki do obywatelstwa w ogóle, a dziś, dla porównania, nie mają w Polsce żadnego prawa wyborczego, na żadnym szczeblu. To nie jest pewny scenariusz, zależy od kilku rzeczy naraz: samej akcesji, tempa negocjacji, tego, czy ci ludzie zdecydują się zostać w Polsce po ewentualnym końcu wojny. Ale to jest scenariusz realny, a nasza klasa polityczna nie przygotowała na niego żadnej strategii, bo cała dyskusja o migracji w Polsce toczy się na poziomie emocji, a nie na poziomie tego, jak konkretnie wygląda prawo wyborcze w Unii Europejskiej.
Wniosek
Nie chodzi o to, żeby bać się migrantów, tylko o to, żeby liczyć skutki decyzji o obywatelstwie, tak jak liczy się każdą inną decyzję państwową. Naród to obywatelstwo, prawo i wspólna historia polityczna, nie pochodzenie, dlatego każda osoba, która uczciwie zna język, historię i zasady, na jakich to państwo działa, ma pełne prawo zostać jego obywatelem. Problem zaczyna się dopiero wtedy, kiedy państwo z tych wymogów rezygnuje, żeby wydać więcej obywatelstw szybciej. Szwecja pokazała, co się dzieje, kiedy rząd, który obiecuje twardą politykę, zwleka z jej wdrożeniem. Polska ma jeszcze czas, żeby się na tym nauczyć, zamiast się o tym przekonać na własnej skórze.
Zaznacz dowolny fragment tekstu, żeby udostępnić go jako grafikę.
Inne opinie
„Interes Polski się nie cieszy i nie boi z powodu cudzych wyborów. Interes Polski się liczy.”
Michał Białek · 12 września 2026
„Zonda Crypto to jest afera całego popisu.”
Michał Białek · 4 września 2026
„Karol Nawrocki jest najlepszym prezydentem jak dotychczas. To nie znaczy, że jest najlepszym prezydentem, na którego zasługujemy.”
Michał Białek · 30 sierpnia 2026